MANTAR
ZEHİRLENMELERİNE KARŞI ALINABİLECEK ÖNLEMLER NELERDİR?
Mantarlar, besin değeri yüksek doğal gıdalar arasında
yer alsa da doğada yetişen bazı mantar türleri ciddi zehirlenmelere neden
olabilmektedir. Özellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında doğadan toplanan
mantarların bilinçsiz şekilde tüketilmesi, her yıl birçok kişinin hastanelere
başvurmasına yol açmaktadır. Bazı zehirli mantarlar ölümcül sonuçlar
doğurabilecek toksinler içerdiğinden, mantar tüketiminde dikkatli davranmak
büyük önem taşır.
Peki mantar zehirlenmesi nasıl meydana gelir?
Belirtileri nelerdir ve zehirlenmeyi önlemek için hangi önlemler alınmalıdır?
İşte uzmanların önerileriyle hazırlanan kapsamlı rehber.
Mantar
Zehirlenmesi Nedir?
Mantar zehirlenmesi, zehirli mantarların tüketilmesi
sonucu vücuda alınan toksik maddelerin neden olduğu sağlık sorunlarıdır.
Dünya genelinde binlerce mantar türü bulunmasına
rağmen bunların yalnızca belirli bir kısmı güvenle tüketilebilmektedir. Bazı
zehirli mantarlar görünüş olarak yenilebilir türlere oldukça benzediği için
ayırt edilmeleri uzmanlık gerektirir.
Mantar
Zehirlenmesi Nasıl Oluşur?
Zehirlenmelerin büyük bölümü doğadan toplanan
mantarların yanlışlıkla tüketilmesi sonucu meydana gelir.
Risk oluşturan durumlar şunlardır:
Doğadan bilinçsizce mantar toplamak.
Görünüşüne bakarak mantarın yenilebilir olduğuna karar
vermek.
Halk arasında doğru olduğu düşünülen yanlış yöntemlere
güvenmek.
Türü kesin olarak bilinmeyen mantarları tüketmek.
Uzmanlar, zehirli ve yenilebilir mantarların yalnızca
görünüşlerine bakılarak ayırt edilemeyeceğini vurgulamaktadır.
Mantar
Zehirlenmesinin Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler tüketilen mantarın türüne ve miktarına göre
değişiklik gösterebilir.
En sık görülen belirtiler şunlardır:
Mide bulantısı
Kusma
Karın ağrısı
İshal
Baş dönmesi
Halsizlik
Terleme
Ateş
Bazı zehirli mantar türlerinde ise belirtiler saatler
sonra ortaya çıkabilir ve karaciğer ile böbreklerde ciddi hasara yol açabilir.
Zehirlenme
Durumunda Ne Yapılmalıdır?
Mantar tüketiminin ardından zehirlenme belirtileri
görülüyorsa vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Bu süreçte;
Evde tedavi uygulanmaya çalışılmamalıdır.
Bilinçsiz şekilde kusturma yöntemi uygulanmamalıdır.
Kalan mantarlar mümkünse saklanarak sağlık ekiplerine
gösterilmelidir.
Zehirlenen kişi bol sıvı tüketmeye zorlanmamalıdır;
sağlık profesyonellerinin yönlendirmesi beklenmelidir.
Erken müdahale, ciddi sağlık sorunlarının önlenmesinde
büyük önem taşımaktadır.
Mantar
Zehirlenmesini Önlemek İçin Alınabilecek Önlemler
Mantar zehirlenmelerinden korunmanın en etkili yolu,
kaynağı bilinmeyen mantarları tüketmemektir.
Dikkat edilmesi gereken başlıca önlemler şunlardır:
Doğadan toplanan mantarları tüketmeyin.
Güvenilir market ve üreticilerden satın alınan kültür
mantarlarını tercih edin.
Türünden emin olmadığınız mantarları kesinlikle
yemeyin.
Çocukların doğada buldukları mantarlarla oynamasına
izin vermeyin.
Mantar toplama konusunda kulaktan dolma bilgilere
güvenmeyin.
Halk
Arasında Doğru Sanılan Yanlışlar
Mantarlarla ilgili toplumda yaygın olan bazı inanışlar
gerçeği yansıtmamaktadır.
Örneğin;
"Salyangoz yediyse mantar güvenlidir."
"Gümüş kaşık kararmazsa mantar zehirli
değildir."
"Pişirmek zehri tamamen yok eder."
"Acı olmayan mantarlar güvenlidir."
Bu yöntemlerin hiçbiri bilimsel olarak güvenilir kabul
edilmemektedir.
Kimler
Daha Fazla Risk Altındadır?
Mantar zehirlenmeleri herkesi etkileyebilse de bazı
gruplarda risk daha yüksektir.
Bunlar arasında;
Çocuklar
Yaşlı bireyler
Hamileler
Kronik hastalığı bulunan kişiler
Bağışıklık sistemi zayıf bireyler
yer almaktadır.
Bu gruplarda zehirlenmeler daha ağır seyredebilir.
Kültür
Mantarı Güvenli midir?
Tarım ve Orman Bakanlığı denetiminde üretilen kültür
mantarları, uygun koşullarda yetiştirildiğinde güvenle tüketilebilmektedir.
Ancak satın alınan mantarların;
Son kullanma tarihi,
Ambalaj durumu,
Saklama koşulları
kontrol edilmelidir.
Bozulmuş veya kötü kokulu mantarlar tüketilmemelidir.
Mantar Nasıl Saklanmalıdır?
Mantarlar hassas yapıya sahip besinlerdir.
Tazeliğini koruyabilmesi için;
Buzdolabında saklanmalı,
Uzun süre oda sıcaklığında bekletilmemeli,
Yıkanmadan muhafaza edilmeli,
Tüketilmeden hemen önce temizlenmelidir.
Yanlış saklama koşulları mantarın bozulmasına neden
olabilir.
Türkiye'de Mantar Zehirlenmeleri
Sağlık Bakanlığı ve çeşitli üniversitelerin
araştırmalarına göre Türkiye'de özellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında
doğadan toplanan mantarlara bağlı zehirlenmelerde artış görülmektedir.
Uzmanlar, doğada yetişen mantarların uzman kişiler
tarafından dahi zaman zaman karıştırılabildiğini belirterek, doğadan toplanan
mantarların tüketilmemesi gerektiğini vurgulamaktadır.
SONUÇ
Mantarlar besleyici bir gıda olsa da doğadan toplanan
türlerin bilinçsiz şekilde tüketilmesi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.
Zehirli mantarları görünüşlerinden ayırt etmek çoğu zaman mümkün değildir. Bu
nedenle yalnızca güvenilir kaynaklardan temin edilen kültür mantarlarının
tüketilmesi ve şüpheli durumlarda vakit kaybetmeden sağlık kuruluşlarına
başvurulması hayati önem taşımaktadır.
Unutulmamalıdır ki mantar zehirlenmelerinde erken
müdahale hayat kurtarabilir. Güvenli tüketim alışkanlıkları hem sizin hem de
sevdiklerinizin sağlığını korumanın en etkili yoludur.